Çocuklarda Sınır Koyma ve Disiplin

Sınır koymak, çocuğun kendisini emniyette hissederek hareket edebileceği alanı belirleyen yardımcı ve yol gösterici işaretleri çocuğa sunmaktır. Peki çocuk neden sınırlara ihtiyaç duyar? Çünkü o, hiç tanımadığı büyük bir dünyayı keşfe çıkmıştır. Yön verici ipuçlarına ihtiyaç duymaktadır. Öğrenmeye açtır ve pek çok hedefi vardır. Ancak, bu iyi tanımadığı dünyada hedefini şaşırması ya da yönünü kaybetmesi muhtemeldir. Keşif yolculuğu sırasında kendisi için tehlikeli olabilecek alanlara da dalabilir. İşte bu noktada çocuk kendisine yön gösterecek, tehlikeli alanlara daldığında “dur” diyecek, güvenebileceği yön göstericilere ihtiyaç duymaktadır. Çocuğun en değerli yön göstericileri tabii ki anne-babasıdır.

Disiplin ve ceza aynı şey değildir. Araştırmalar vurmak, tokat atmak veya sözel saldırılarla disiplinin sağlanamadığını gösteriyor. Bu tip cezalar kısa dönemde hızlı sonuç veriyor gibi gözükse de uzun dönemde kalıcı zararlar doğurmaktadır. Fiziksel cezalar, utanç ve umutsuzluk duyguları yükleyerek çocuğun kendisine saygısını yitirmesine neden olabilir. Ayrıca çocuğa şiddetin geçerli ve uygun bir davranış olduğu, güç kullanarak istediklerini elde edebileceği kavramı öğretilmiş olacaktır. Çocuklara doğru davranışı öğretirken ceza yerine, nasıl davranıp davranmayacaklarını ve bunların nedenlerini açıklamak gerekir. Büyükler yasaklar yerine geçerli olan davranışların altını çizmelidirler. Örneğin, "Giyeceklerini yere atma!" yerine "Lütfen giyeceklerini yerden kaldır; çünkü yeri süpürmem gerekiyor." demelisiniz.                      

 

                    

Sınırlar koyma konusunda aşağıdaki yolları izleyebilirsiniz;

I. Aşama: Ebeveynlerin kendilerine sormaları gereken sorular

1.   Çocuğumu ne kadar iyi tanıyorum?

2.   Çocuğum beni kızdıran x davranışını yaparken aklından neler geçiyor?

3.   Çocuğum bu davranışı yapınca eline neler geçiyor?

4.   Çocuğum bu davranışı yaptığında neden bu kadar öfkeleniyorum?

5.   Kendim ve çocuğum için neler istiyorum?

II. Aşama

1.  Anne-babanın çocuğun sınırlandırılacak davranışları üzerinde görüş birliğine varması

2.  Çocuğu eleştirmeden ve düzeltmeden kendisi hakkında konuşmasına fırsat verilmesi

3. Değiştirilmesi uygun görülen davranışın değişmesi için neler yapılabileceğinin çocukla beraber düşünülmesi ve kurallar üzerinde anlaşılması

III. Aşama

1.  Üzerinde anlaşılan kuralların tutarlı biçimde uygulanması

2.  Kurallar ihlal edildiğinde yaptırımların tutarlı biçimde uygulanması

 Uzm.Psk. Burcu Göz 

 

Kaynakça;

Gordon, T.G. (1975) Etkili Ana Baba Eğitimi: Aile İletişim Dili. İstanbul: Sistem Yay. McKenzie, R. (1999) Çocuğunuza Sınır Koyma. Ankara: Hekimler Yayın Birliği.Nitzch, C. Ve von Schelling, C (1998) Çocuklara Sınır Koymak. İstanbul: Hayat YAY.


Benzer Makaleler